Nasıl Yani, Korkmak Normal Mi?Kimi zaman bir ses, kimi zaman rüyasında gördüğü bir canavar çocukların korkularının başkahramanı olabiliyor. Biz yetişkinler ise çoğu zaman onların korkularını yatıştırma ve hemen yok etme telaşına düşüyoruz. “Korkmana gerek yok, canavarlar yok, bunda korkacak bir şey yok vb.” sözlerle onları rahatlatmaya çalışıyoruz. Peki, sizce gerçekten busözlerimiz işe yarıyor olabilir mi?

Çocukların Korkuları

Gelişim evrelerinde çocukların farklı durumlardan ya da objelerden korktuğunu gözlemleriz. Örneğin;  yaşındaki bir bebek anne ve babası dışında gördüğü yabancılardan korkarken, 4 yaşındaki bir çocuk canavarlardan korkabilir. Bu korkuların var olma nedeni yukarıda da belirttiğim gibi karşılaştıkları problemlerle baş etme becerilerinin güçlenmesi, çevreleri ile uyum sağlamaları ve tehlikelerden kendilerini korumayı öğrenmelerinin sağlanmasıdır.

Sıklıkla Karşılaşılan Çocukluk Korkuları

Anne ve babalarından ayrı kalmak çocukların yaşadığı korkuların şüphesiz başında geliyor. Çünkü çocuk anne ve babası olmadan hayatta nasıl kalacağını bilmediğinden kendini güvende hissetmek adına yanında sürekli anne ve babasını istiyor. Yani temelde anne ve babasını çok sevdiğinden değil, bana kim bakacak, şimdi bana ne olacak kaygısından ebeveynlerini yanında istiyor. Bunun haricinde yüzmek, bisiklete binmek gibi fiziksel korkular, havyan, yağmur gibi doğa ile ilişkili korkular, hakkında bilgi sahibi olmadıkları ölüm, karanlık gibi korkular ve hem çok merak ettikleri hem de çok korktukları canavarlara, hayaletlere ilişkin korkular çocukların korkularının başında geliyor.

Korkuları İle Baş Etmeleri Konusunda Çocuklara Nasıl Yardımcı Olabiliriz?

‣ En temelde ona duyguların her birinin normal olduğu mesajını vermeli ve duygusunu yaşaması için fırsat tanımalıyız. Korkusunu ve o anda vücudunda neler olduğunu fark etmesini sağlayabiliriz. Bu sayede çocuğun duygu düzenleme becerisini elde etmesine yardımcı olmuş oluruz.

‣ Eğer biz onlar için bilmedikleri bir yolda yürürken kullandıkları bir pusula isek, önce bizim duyguların her birinin geçici olduğu, hiçbir duygunun (olumlu ya da olumsuz fark etmeksizin) sonsuza kadar bizimle kalmadığı bilinci ile hareket edip duygularımızı yaşamak için kendimize fırsat vermemiz gerekiyor. Duygularımızı yaşayarak ve doğru bir şekilde ifade ederek onlara iyi bir rehber olabiliriz.

‣ “Korkmana gerek yok” tarzı sözlerimizin işe yaramamasının temel nedeni aslında çocuğun duygularını ifade etme konusunda ihtiyacı olan desteği bulamamasıdır. Onun korkuyorum derken ifade etmek istediği; dinlenmek, hissettiği duygunun gerçek olduğuna dair onay almak ve yardım elde edebilmektir. Biz çok iyi niyetli olarak ona yardım ettiğimizi düşünsek bile aslında onun duygusunu yok sayıp, ona duygularına güvenme, onlar seni yanıltıyor şeklinde bir mesaj veriyoruz. Çocuk bize korkularından bahsettiğinde; merakla, onu anladığımızı ona göstererek ve çözüm için bizden yardım isteyebileceği mesajını ona vererek onu dinleyebiliriz. Örneğin; “hayalet mi seni korkuttu, gerçekten çok korkmuş görünüyorsun, önce biraz sarılalım, neye benziyordu bu hayalet, tarif edebilir misin, peki sence bu hayaletle baş edebilmek için ne olması gerekiyor?” şeklinde bir yaklaşım çocuğa kendisini daha iyi hissettirecek ve çözüm bulmak için kendisi çaba harcayacaktır.

‣ Çocuğun korkuları belli bir dönem ya da olay sonrasında ortaya çıkmışsa eğer o değişimin farkına varabilir ve çocuğa bu sürece uyum sağlaması adına yardımcı olabiliriz.

‣ Çocuğun hissettiği korku ve korktuğu obje/durum size komik gelebilir, sizin için önemsiz olabilir. Şunu unutmamalıyız ki, bu durumu yaşayan biz değiliz, o! Bu yüzden bizim düşüncelerimiz değil onun düşünceleri doğrultusunda olaya yaklaşmamız ona yardımcı olabilmenin ilk adımı olacaktır. Korktuğu ne kadar komik olursa olsun onun duruma gösterdiği ciddiyetle bizim de ona yaklaşmamız gerekir.

‣ Çocuğun, korktuğu durum ile ilgili ne kadar bilgi sahibi olduğu da oldukça önemlidir. Bilgi eksikliği de çoğu zaman çocuğun korkmasına neden olabilir. Bu sebeple korktuğu durumlarla ilgili ona bu konuda beraber araştırma yapmayı teklif edebilir, internetten, çocuk kitaplarından ve ansiklopedilerinden faydalanabiliriz.

‣ Çocuğun kendisini güvende hissetmesi için ona ev içinde aldığımız önlemlerden bahsedebiliriz. Örneğin; “hırsızdan korkan bir çocuğa; bizim kapımız sağlam, kapıyı her gün bu şekilde kilitliyoruz ve bu kilidin açılması gerçekten çok zor, ayrıca camlarımızda çok sağlam, rahat olabilirsin evimize hırsız giremez” gibi bir konuşma yapabiliriz.

‣ Çocuğunuzla korktuğu duruma ilişkin onun kurup, yönlendireceği oyunlar oynayabiliriz. Oyun çocuğun hissettiği korkuyu ifade etmesini sağlayacaktır.

‣ Çocuğun kendisini ifade etmesini sağlamak amacı ile korktuğu objenin/durumun resmini çizmesini isteyebiliriz. Daha sonrasında isterse çizdiği resmi yırtıp, korku sepetine atabilir ve ona sembolik olarak korktuğun şey artık gitti mesajını verebiliriz. Aynı zamanda bu aktivite sonrasında “bu kadar korktuğun bir şeyin resmin çizmek gerçekten çok büyük bir cesaretti, seni bu cesaretinden dolayı tebrik ediyorum” diyerek ona durumu anlatabiliriz. Bu sayede yaptığı şeyin ne olduğunu daha net kavrayacaktır.

‣ Bazen çocuklar onlarla ilgilenmemiz için de korkunun ardına sığınabilirler. Elbette bu onun bizden öğrendiği bir durumdur. Örneğin; onunla yalnızca korktuğu zaman iletişim kuran bir anne/baba isek bu durumu fark etmeli, bizimle olan iletişim ve ilgi ihtiyacını o korkuya ihtiyaç duymadan karşılamalıyız.Nasıl Yani, Korkmak Normal Mi?

Uz. Kli. Psk. Gonca BAĞLAR YILMAZ